Zoals u wel weet, schreef Jan van Dijk vanaf de jaren 1930 klassieke muziek. Opus 1, genaamd “Prima volta mars”, dateert van 1935.
De eerste decennia tekende Jan zijn werken met Oostindische inkt op. In de jaren 1970 stapte hij, voor het schrijven van het “nette werk”, over naar Rotring Isograph pennen. Daardoor nam de leesbaarheid van zijn werk alleen maar verder toe.
Doordat internet en producten van – met name – Apple een enorme vlucht genomen hebben, werd de roep om digitale versies van muziekwerken, met name het afgelopen decennium, steeds sterker. Deze roep raakt ook de Stichting Jan van Dijk Muziekwerken. Tenslotte heeft de stichting zich tot doel gesteld om de werken van Jan van Dijk zoveel mogelijk bekendheid te geven.
In eerste instantie is de wens voor het beschikbaar stellen van digitale versies ingevuld door de werkenlijst, die via de website www.JanvanDijk.net inzichtelijk is, incidenteel te verrijken met partituren. Toch leefde bij ons – de leden van de stichting – het gevoel dat Jans werken zeker niet door iedereen die ze zou kunnen of willen uitvoeren gevonden zouden worden, als ze enkel en alleen via de website beschikbaar waren.
Even wat achtergrondinformatie.
“Internet is er voor iedereen”. Een bekende uitspraak, maar eigenlijk is die niet helemaal waar. Het internet is verdeeld in twee gebieden: het publieke en het private domein. Als je iets op het internet zet zijn er altijd “spelregels” op van toepassing; die zijn de meeste internetgebruikers echter helemaal niet bekend.
Maak je een website, dan heb je een internetadres nodig. In het geval van de stichting is dat www.janvandijk.net. Dat internetadres, dat in vaktaal de URL heet, wordt opgenomen in het Public Domain: een soort enorme telefoonklapper van internetadressen. Het moet immers niet uitmaken of je nu in Baltimore of in Bayreuth bent: een URL moet je altijd naar de juiste plek sturen.
Zet je zelf iets van jezelf op je eigen website, dan maakt dat dus direct deel uit het publieke domein. Het wordt een ander verhaal als je iets van een ander op een website gaat zetten. Het is immers van iemand anders, dus daar heb je toestemming voor nodig.
Wanneer we het over het plaatsen van muziekwerken hebben, gaat het over intellectueel eigendom. Wanneer de stichting werken van Jan van Dijk op een publieke website zet, dan doen we daarbij afstand van een deel van deze intellectuele eigendomsrechten; het werk gaat namelijk deel uitmaken van het publieke domein.
Sinds 2006 bestaat er een website die als afkorting IMSLP heet.
IMSLP, also known as the International Music Score Library Project or Petrucci Music Library, was started in 2006. The logo on the main page is a capital letter A. It was taken from the beginning of the very first printed book of music, the Harmonice Musices Odhecaton. It was published in Venice in 1501 by Ottaviano Petrucci, the library’s namesake.
The IMSLP/Petrucci Music Library is currently owned and run by Project Petrucci LLC, a company created with the sole purpose of managing this site.
Jan van Dijk heeft binnen IMSPL ook een plekje gekregen: https://imslp.org/wiki/Category:Dijk,_Jan_van
Slechts een klein aantal werken, dat in ‘De Jan van Dijk’ al de revue gepasseerd is, is ook opgenomen. Deze werken en de meegeleverde partituren zijn vrijelijk verkrijgbaar; via deze website maken ze deel uit van het grote boze internet.
Het is een bewuste actie geweest deze werken beschikbaar te maken; de stichting wenst het erfgoed van Jan van Dijk zo breed mogelijk te verspreiden. En als alle beiaardiers ter wereld de werken van Jan van Dijk gaan spelen omdat ze die op IMSLP gevonden hebben, wijden wij daar beslist een artikel in de Jan van Dijk aan.
Zoals ik eerder al aangaf is de roep om het digitaliseren van werken vooral in het laatste decennium sterk toegenomen. Daar is een erg eenvoudige reden voor: de smartphone.
Vanaf het moment dat een mobiele telefoon méér kon dan bellen alleen, is de vraag om slimme toepassingen van mobiele telefoons óók toegenomen. Er zijn tal van applicaties (afgekort tot Apps) voor de – voornamelijk open source – besturingssystemen voor mobiele telefoons ontwikkeld.
IMSPL heeft ook zo’n app.
In die app zoek je, erg eenvoudig, naar muziekwerken. Ik heb een paar schermafdrukken op mijn telefoon gemaakt, die de reis “van componist naar een partituur” weergeeft. Vier keer klikken, dat is alles..
Ik heb natuurlijk gezocht op “Dijk”. Een van de getoonde uitkomsten is “Dijk, Jan van”.
Klik je op die naam, dan krijg je een afbeelding van de componist.
Klik je op de afbeelding, of op de in blauw aangegeven link IMSPL, dan ga je naar de website voor IMSLP.
De kracht van de app zit in de directe beschikbaarheid van de werken zelf. Die werken zijn op te vragen via de optie Composities ( er is ook een optie “Als Editor”).
De lijst van composities is netjes gealfabetiseerd. De werken worden zelfs gerubriceerd, op beginletter. Dat heeft met een korte lijst niet zoveel zin; staan er veel werken op, dat is dat zonder meer handig.
Uit de lijst van werken heb ik er één gekozen: Fuga Sopra Veerle (Opus 1171). Daarvan heb ik direct de partituur opgevraagd..
Wanneer ik op de partituur klik, wordt een nieuwe toepassing getoond: de IMSPL bladmuziek viewer.
Die bladmuziek viewer gedraagt zich als een moderne e-Reader. Met een e-Reader lees je digitale boeken en sla je digitale bladzijden om, met de bladmuziek viewer lees je digitaal muziekwerken. Je kunt er alleen wel iets meer mee, dan alleen lezen.
Rechts hiernaast staan alle opties die de bladmuziek viewer biedt.
Veel jonge(re) muzikanten hebben graag toegang tot digitale bladmuziek. Als ik zo snel zie wat je er allemaal méér mee kunt dan alleen lezen, dan begrijp ik dat wel.
In elk geval hoop ik dat het aanbieden van de muziek van Jan van Dijk op een internationaal platform als IMSLP ervoor zorgt dat de volgende generatie zijn muziek meer speelt en meer waardeert.
Want daar gaat het immers om.
Jean Paul van Dijk (kleinzoon)